|
تعريف واژهها
علیرضا موسیخانی
هر بيشه گمان مبر كه خاليست
شايد كه پلنگ خفته باشد
اين بيت از حكيم سعدي شيرازيست. دوستي به نقل از يكي از اساتيد ادبيات
ميگفت كه با توجه به نسخ قديمي، اصل ِ بيت به شكل زير است:
هر پيسه گمان مبر كه قاليست
شايد كه پلنگ خفته باشد
(پيسه: پوست حيوان، قالي: فرش)
هر دو بيت بالا به نوعي بيانگر گونهای احتياط كردن هستند و مفهوم بهطور
كلي دگرگون نميشود، اما تلاش براي فهم و نگارش صحيح و معاني و درك
واقعي مفاهيم بسيار سودمند و ضروريست.
عرصهء علم اقتصاد نيز داراي ادبيات و واژههاي گستردهايست. نگارنده به
خاطر دارد كه در نظام اقتصادي ايران و در ابتداي انقلاب يكي از شعارهاي
كليدي واژهء «خودكفايي» بود، توليد تمام آن چيزهايي كه نياز داخلي را
تامين ميكند و به تبع آن، كوتاه شدن دست ديگران از اين اقتصاد و مرتفع
شدن نيازمنديها.
توجه به دو گزارهء اطلاعی زير خالي از فايده نيست:
- ايالات
متحده در سال 1970 حدود نود درصد از نياز خود در زمينهء محصولات صوتي و
تصويري را برطرف ميكرد. اين رقم در سال سوم هزارهء نو ميلادي به حدود
ده درصد رسيده است. اين به آن مفهوم است كه اين كشور در سال اخير حدود
نود درصد وابستهگي در اين زمينه داشته است.
- در
آلمان طبق اطلاعات اخذ شده تصميم به خروج از صنعت لوازم صوتي و تصويري
بسيار جديست و سرمايهگذاري در اين بخش به حداقل ممكن رسيده است.
اين دو آماره به معناي بياهميتي اين صنعت و يا عدم توانايي كشورهاي ذكر
شده نيست، بلكه سرمايهها به بخشهايي سرازير ميشود كه مزيت نسبي در
آن وجود داشته باشد. از اين رو، از اتلاف انرژي و سرمايه جلوگيري
ميشود. همچنين به اين معنا نيز نيست كه كسب دانش در اين زمينه تعطيل
شده است. فقط و فقط سرمايه به بخشهاي ديگر سرازير شده و اصولا
سرمايهگذاري در حوزههايي كه ساير كشورها در آن از مزيت نسبي
برخوردارند، امري بيفايده است.
بنابراين و در اين چارچوب معنايي، خودكفايي هم معناي ديگري مييابد و
فهم آن ميتواند در اتخاذ تصميم و سياستگذاري بسيار گرهگشا باشد.
همچنين است مواجهه با ساير واژهها به خصوص آن دسته از واژهها كه
دستآورد علوم نوين هستند و امروزه در سطح محافل دانش گاهی و اجرايي و
تصميمساز كشورمان بر سر زبانهاست، چرا كه فارغ از درك صحيح مفاهيم به
درستي نميتوان تشخيص داد كه چه بايد كرد و چهگونه؟ فارغ از شناخت
ميتوان هر چيزي را به هر چيزي نسبت داد و آن وقت هر راهكاري براي همه
عرصهها هم پاسخگوست و اين خود به معناي هرز و اتلاف سرمايه، اعم از
انساني و مالي، است.
é |
