بازگشت به صفحهء اول

بايگانی و خاطره‌های يك سال

تشيع در سبك زنده‌گی

مهدی مهدوی

شب شهادت امام باقر (ع) مصادف بود با مبادلهء اسرای لبناني و فلسطيني و چند كشور عرب با اسرائيل كه موجب شادي و شعفي براي لبناني‌ها، به خصوص شيعيان جنوب لبنان، شد. صدا و سيماي ما هم ناپرهيزي كرد و اين صحنه‌هاي شور و شوق را به نمايش گذاشت. البته صدايي هم از كسي بلند نشد كه وا اسلاما! صدا و سيماي جمهوري اسلامي در شب شهادت ساز و آواز پخش مي‌كند.

پس از انقلاب، ما با پديده‌اي مواجه شديم كه آن را مي‌توان «بسط آيين‌ها و مراسم عزاداري» ناميد. دههء عزاداري محرم به دو ماه عزاداري در محرم و صفر تبديل شد. براي تمام امامان مراسم عزاداري پررنگ‌تر شد، حتی براي معصومان نيز آيين سوگواري بسط داده شد. به دليل اين كه شب شهادت حضرت زهرا مشخص نيست، دو دهه عزاداري براي وي گرفته مي‌شود، تازه بين اين دو دهه نيز نبايد شادي آشكاري صورت گيرد. ترجيحا تولدها كم‌اهميت مي‌شوند و به جاي آن شهادت‌ها مورد توجه قرار مي‌گيرند. مثلاً يكي از خدمات مجلس پنجم، جابه‌جايي تعطيلي ولادت امام رضا (ع) با شهادت ايشان بود. در برخي از مناطق مذهبي براي اصحاب امام حسين نيز عزاداري مي‌شود، به عنوان مثال، دههء مسلميه براي مسلم در شهر ري برگزار مي‌شود. اگر چه در چند سال اخير با گسترش سبك‌هاي ديگر زنده‌گي اين مسائل كم‌رنگ‌تر شده، اما شيعيان معتقدتر به اين امور توجه بيش‌تری مي‌كنند.

آيا اين مناسك جزء ضروريات مذهب تشيع‌اند؟ آيا در تمام قرون شكل‌گيري تشيع همين مسائل مورد توجه بوده‌اند؟ آيا همهء شيعيان در سراسر دنيا مانند ايرانيان به تعظيم شعائر ديني مي پردازند؟

واقع امر اين است كه اين طور نيست! شيعيان لبنان مي‌گويند: "شادي‌هاي تشيع به ما داده شده است، در حالي كه غم شيعه نصيب ايرانيان شده است. ..."

اين يك سبك زنده‌گي‌ست كه نظام ايدئولوژيك به ما تحميل كرده است. حال كه اصلاحات در سطح كلان با شكست مواجه شده است، بايد به سطوح خرد توجه كرد. جنبش سبك زنده‌گي عميق‌ترين سطح اصلاحات در كشور است.

é