سال ششم

سيزده آبان 1386

 

 

صفحاتی هميشه‌گی

از روزهای گذشته

طبقات

هم‌راهان

درباره‌ی دوهفته‌نامه

 

 

 

هنگام

هم‌راه با او / آثار پيشين

و

q_hengam

[@] yahoo [.] com

 

 

 

نامه‌رسان

info [@] forough [.] net

 

 

© 1381 تا 1386

برداشت مطلب از «فروغ» به شرط ذكر مأخذ، نام صاحب اثر و اعلام نشانی مجله مانعی ندارد.

 

مشكلات و لذات هايكونويسی

هنگام

اشاره: اين نوشته در واقع پيوستی‌ست برای مقاله‌ی «جست‌وجويی در هايكو» كه در همين شماره‌ی مجله منتشر شده است.

قوانين هايکونويسی در ژاپن آشکار است، اما در زبان‌های غيرژاپنی، اجماعی برای چه‌گونه‌نويسی شعر هايکو وجود ندارد. به هر حال، چند بنيان اساسی وجود دارد که از اين قرار هستند:

 

چه بنويسيم؟

تقريبا در شعر هايکو هيچ نوع توصيفی وجود ندارد، ولی به ندرت دارای درون‌مايه‌ی پيچيده‌يی‌ست که فهم و تشخيص آن برای مردم عادی بسيار مشکل باشد. بعضی از شعرهای بسيار هيجانی هايکو به توصيف زنده‌گی روزانه می‌پردازند، به گونه‌يی که خواننده احساس می‌کند که چيز جديدی را در يک وضعيت کاملا شناخته‌شده تجربه می‌کند.

 

الگوی تخت‌نويسی هايکو

به طور کلی هايکو از سه پاره‌خط پنج، هفت و پنج هجايی تشکيل شده است. در زبان ژاپنی اين قاعده بايد رعايت شود، اما در ديگر زبان‌ها که طول هجاها تفاوت دارند، گاهی رعايت اين قانون مشکل می‌شود.

 

فن برش

با يک برش، هايکو به دو بخش تقسيم می‌شود که با هم يک فاصله‌ی تصويرسازی ويژه دارند و هر دو بخش بايد تا اندازه‌يی مستقل از يک‌ديگر باقی بمانند. در عين حال هر قسمت بايد غنی‌کننده‌ی فهم قسمت ديگر باشد.

برای ايجاد اين برش، برای مثال در زبان انگليسی، به طور معمول بعد از اتمام خط اول يا دوم يک ويرگول، يا يک خط فاصله‌ی بلند، و يا سه نقطه می‌گذارند.

 

تم يا درون‌مايه‌ی فصلی

هر شعر هايکو بايد دارای يک کيگو، يک کلمه‌ی بيان‌کننده‌ی يکی از فصل‌های چهارگانه، باشد که نشان دهد آن هايکو برای چه فصلی سروده شده است. برای مثال «شکوفه‌ی گيلاس» نشان‌گر فصل بهار است يا «برف» نشانه‌ی زمستان و «حشرات» بيان‌گر تابستان. البته کلمات برگرفته‌شده برای بيان فصول هميشه آشکار نيستند.

 

به اين نکته نيز توجه كنيد که هايکو در زبان‌های گوناگون با قوانين مختلفی نوشته می‌شود. برای ترجمه‌ی هايکو نيز مترجم بايد به اين نکته توجه کند که رعايت قوانين هايکو مهم‌تر است يا بيان صحيح احساس شاعر. در هايکوهايی که اصالتا به زبان محلی نوشته می‌شوند، شاعر بايد دقيق‌تر باشد.

اين‌ها مشکلات و لذت‌های شعر هايکوست.

 

Ç