سال ششم

چهارده مهر 1387

 

 

صفحاتی هميشه‌گی

از روزهای گذشته

طبقات

هم‌راهان

درباره‌ی دوهفته‌نامه

 

 

 

نصرالله سررشته‌دار

هم‌راه با او / آثار پيشين

و

sarreshtedaar [@]

gmail [.] com

 

 

 

نامه‌رسان

info [@] forough [.] net

 

 

© 1381 تا 1387

برداشت مطلب از «فروغ» به شرط ذكر مأخذ، نام صاحب اثر و اعلام نشانی مجله مانعی ندارد.

 

عكس‌هايی از يك عمر زنده‌گی*

به ياد پل نيومن

ترجمه‌ی نصرالله سررشته‌دار

 

1

پل نيومن بازی‌گری برنده‌ی اسكار، فيلم‌ساز، راننده‌ی مسابقه، خيّر و فعال سياسی بود. يك بار چنين گفت: "من هميشه بازی‌گر نقش‌های دارای شخصيت بوده‌ام." و همين‌طور: "من تنها مثل شنل قرمزی بودم."

 

2

اولين بازی و معرفی‌اش به سينما با فيلم تصنعی و ضعيف «جام نقره» انجام پذيرفت. به نظراو  فيم جام نقره «بدترين فيلمی بود كه در دهه‌ی 1950 ساخته شد». وقتی كه بعدها اين فيلم قرار شد در تلويزيون آمريكا به نمايش در آيد، يك آگهی منتشر كرد و در آن ضمن عذرخواهی به خاطر بازی‌اش در فيلم، جدا از هواداران‌اش خواست كه فيلم را تماشا نكنند.

 

3

نقش اول نيومن در فيلم «گربه روی شيروانی داغ» كه اقتباسی بود از اثر تنسی ويليامز بعد از اين كه الويس پريسلی – انتخاب اول تهيه‌كننده‌گان فيلم – آن را رد كرد، به او رسيد. در فيلم گربه روی شيروانی داغ او نقش يك ستاره‌ی سابق فوت‌بال را كه الكلی شده بر عهده دارد و گرفتار يك ازدواج بدون فرزند با هم‌‌سر مشتاق‌اش با بازی اليزابت تيلور شده. فيلم يكی از پرفروش‌های سال شد و برای نيومن اولين نام‌زدی اسكار – از ده بار نام‌زد شدن – را به ارمغان آورد.

 

4

چه‌طور می‌توانست ببازد؟ شايد برترين نقشی كه نيومن بازی كرد، نقش ادی فلسون – يك بيلياردباز تازه‌كار و با انگيزه - در فيلم «تر و فرز» بود. اثر كلاسيك رابرت روسن هم يك تصوير ورزشی درخشان بود هم نمايشی تراژيك از ضعف انسانی. راجر ابرت، منتقد، در باره‌ی فيلم چنين توصيفی به كار می‌برد: «يكی از معدود فيلم‌های آمريكايی كه در آن قهرمان با از خود گذشته‌گی پيروز می‌شود».

 

5

داستان وسترن «تگزاس» بازی‌گر را در نقش فرزند كله‌شق و بی‌اعتنا به همه چيز يك مزرعه‌دار اصول‌گرا (با بازی ملوين داگلاس) تصوير می‌كند. نيومن از شخصيت نقش‌اش در فيلم كه به عنوان يك ضدقهرمان عوضی نزد مخاطبان جوان‌تر دهه‌ی شصت جا افتاد، با تلخی و نفرت ياد می‌كند.

 

6

«لوك خوش‌دست» يك شخصيت نيرومند داشت كه در آن نيومن از يك زندانی بی‌بند و بار به شهيدی مسيح‌گونه تبديل شد. بعد از چهار دهه هم‌چنان آن را به عنوان يكی از دوست‌داشتنی‌ترين نقش‌هايش بر می‌شمرد. اما آيا او واقعا همه‌‌ی آن تخم‌مرغ‌ها را خورد؟

 

7

وسترن كلاسيك هاليوودی همه چيز داشت، اما وقتی «بوچ كاسيدی» ساخته شد، گرد و خاكی به پا كرد. جاروی چارچوب‌شكن و جاه‌طلبانه‌ی جورج روی هيل در ذهن تماشاگران دهه‌ی شصت زنگی را به صدا در آورد و زوج نيومن و رابرت ردفورد را چهره كرد. آن دو بعدا (باز هم بار كارگردانی هيل) در سال 1972 در فيلم «نيش» كنار هم قرار گرفتند.

 

8

«آسمان‌خراش جهنمی» به تعبيری بزرگ‌ترين (و مطمئنا داغ‌ترين) فاجعه‌ی دهه‌ی هفتاد بود، فيلمی پرستاره و يك توليد استوديويی پرحادثه كه زنگ خطر گيشه را در سراسر آمريكا به صدا در آورد. اين فيلم شاهد حضور استيو مك‌كويين، ستاره‌ی پرآوازه‌ی ديگری بود. او و نيومن در فيلم دقيقا به يك اندازه ديالوگ داشتند، نه يك خط بيش‌تر نه يك خط كم‌تر.

 

9

در مرز شصت ساله‌گی، نيومن يك بازی شسته و رفته در فيلم «حكم» كار سيدنی لومت ارائه كرد. او در نقش يك وكيل خرابِ الكل كه با جد و جهد دنبال يافتن شاهد عينی تصادف‌ها می‌رود، می‌درخشد و هنگام خلاصی يك جرعه‌ی ديرهنگام بالا می‌برد، وقتی يك پرونده‌ی پزشكی از دست رفته را می‌پذيرد. او در صحن رو به تعطيل دادگاه منتظر جری سينفيلدِ جوان  است.

 

10

يك ربع قرن بعد از «تر و فرز»، نيومن در همان نقش در سن و سالی بيش‌تر باز درخشيد، اين بار ادی تر و فرز عاقل‌تر در فيلم «رنگ پول» ديده شد. فيلم درخشان مارتين اسكورسيسی شايد برترين بازی نيومن را به نمايش نگذاشت، اما برای او آن‌چه را به ارمغان آورد كه ديگران نتوانستند: جايزه‌ی اسكار به‌ترين بازی‌گر نقش اصلی.

 

11

پل نيومن در سال 1958 از هم‌سر اول‌اش جدا شد تا با جوان وودوارد هنرپيشه ازدواج كند. اين زوج با هم نقش آقا و خانم بريج، يك زن و شوهر سنتی فرهيخته‌ی كانزاسی در دهه‌ی 1930، را در فيلم «عاج تاجر» بازی كردند. نيومن بعدها اعتراف كرد كه آقای بريج جدی و محافظه‌كار نقشی بود كه بيش‌ترين نزديكی را با شخصيت فردی‌اش داشته است.

 

12

«جاده‌ی تباهی» يك فيلم گانگستری سرد و بی راه در رو به كارگردانی سام مندس و حضور ستاره‌هايی هم‌چون تام هنكس، جود لاو و دانيل كريگ بود. اما آن‌چه به فيلم جلايی ديگر داد، يك حضور نفس‌گير ديگر از پل نيومن در نقش يك پدرخوانده و سردسته‌ی ايرلندی كاتوليك بود، مردی توأمان مهربان، محافظ و رعب‌آور.

 

13

از سال 1982 نيومن درگير يك فعاليت جنبی سودآور شد: اداره‌ی يك شركت غذايی ... به‌تر است بگوييم سودآور اگر منافع كار را، كه بالغ بر 220 ميليون دلار می‌شد، صرف امور خيرخواهانه نمی‌كرد. او در آخرين سفرش به انگلستان در سال 2004 در جمع سيصد كودك بيمار و معلول با رفتن در جلد يك دلقك سيرك، در نمايش «بوچ بولونی»، سرگرم‌شان كرد.

14

پل نيومن رسما در سال 2007 از بازی‌گری اعلام بازنشسته‌گی كرد و چنين گفت: "اين كتاب ديگر برای من به آخر رسيده است." كمی قبل از آن سرطان ريه‌ی او تشخيص داده شد و ام‌سال، در 26 سپتامبر 2008، درگذشت.

 

* اين مطلب از روزنامه‌ی گاردين برداشته و برگردان شده است. اعتراف می‌كنم كه در انتخاب نام برخی از فيلم‌هايی كه نيومن در آن‌ها بازی كرده و اين‌جا ازشان ياد شده، معادل متداول در فارسی را نمی‌دانسته‌ام و ناگزير ترجمه‌ی نام فيلم را بنا به درك و فهم شخصی انجام داده‌ام. [مترجم]

Ç

 

   آثار شماره‌ی «142»

 

   انديشه و نگاه انتقادی

زيبايی‌شناسی خشونت

   هنرهای تصويری

عكس‌هايی از يك عمر زنده‌گی

روی غبار رد انگشتان‌ات

   فرهنگ و ادب برای هميشه

شناس‌نامه‌ی شاه‌نامه

شمس تبريزی، مرغ موج‌آشيان

در شب‌های حافظی

   انجمن قلم

پايان كار علی‌رضا بنياد

يك قلب خسته از ضربان ايستاده است

شعر، واژه، زبان‌شناسی: زبانِ زايا و شاعر توانا

توافقات هوايی

   كوچه‌ی آف‌تاب

   بن‌بست ستاره

مهم نيست

شعرهای بن‌بست ستاره: آثاری از شش شاعر

   ادبيات ترجمه

باغ

   تا دل‌تان بخواهد شعر

رنگ كلمه: آثاری از چهار شاعر